Eğitim ve Öğretim

Ders Planı Şablonu: Ücretsiz Excel Dosyası, Örnek ve Rehber

Excel için ücretsiz ders planı şablonu: süreli beş aşama, üç kazanım ve 16 haftalık dönem planı. Adım adım rehber ve doldurulmuş bir örnekle birlikte.

Bu yazıda
  1. Ücretsiz ders planı şablonunda neler var?
  2. Ölçülebilir kazanımlar nasıl yazılır?
  3. Beş aşamanın süresi nasıl planlanır?
  4. Doldurulmuş bir örnek: 60 dakikalık bir dil dersi
  5. Ders planını online derslere uyarlamak
  6. Ders planlarını gruplar ve dönemler arasında yeniden kullanmak
  7. Zolinex planladığınız dersi işlemenize nasıl yardımcı olur?

Ders planı şablonu, her derse aynı yapıyı kazandırır: öğrencilerin ders sonunda neyi yapabilmesi gerektiği, dersin hangi aşamalardan geçtiği, her aşamanın kaç dakika sürdüğü ve öğrenmenin gerçekleştiğini nasıl kontrol edeceğiniz. Ücretsiz Excel ders planı şablonumuz; süreli beş aşaması olan tek derslik bir planlayıcı, 16 haftalık bir dönem planı ve kısa bir kullanım kılavuzu içerir. Ders planı şablonunu indirin (.xlsx); dosya Excel, Google E-Tablolar ve LibreOffice Calc'ta açılır.

Kısaca

  • 1. sayfa tek bir dersi planlar: başlık bilgileri, üç kazanım, materyaller, süreli beş aşama, değerlendirme, ödev, farklılaştırma ve ders sonrası değerlendirme.
  • 2. sayfa 16 haftalık bir dönemi planlar; 3. sayfa dosyanın nasıl kullanılacağını açıklar.
  • Kazanımları “anlar” ya da “bilir” gibi ifadelerle değil, gözlemlenebilir eylemlerle yazın (“öğrenciler … betimleyebilir”).
  • Şablon tüm aşamaların dakikalarını toplar ve toplamı planlanan sürenin yanında gösterir; böylece fazla yüklenmiş bir plan ders başlamadan fark edilir.

Ücretsiz ders planı şablonunda neler var?

Dosya üç sayfadan oluşur ve kullanıma hazırdır: yalnızca alanları doldurursunuz. Ücretsiz Excel ders planı şablonunu indirin, orijinal dosyayı boş ana kopya olarak saklayın ve her ders için bir kopya kaydedin.

1. sayfa: “Ders planı”

  • Başlık: kurs, öğretmen, grup veya seviye, tarih, ders numarası, dakika cinsinden süre ve konu.
  • Kazanımlar: her biri “Ders sonunda öğrenciler … yapabilir” kalıbıyla başlayan üç satır.
  • Materyaller ve bağlantılar: kitaplar, çalışma kâğıtları, ses ve video dosyaları ile online kaynaklar.
  • Aşamalar tablosu: Aşama, Dakika, Öğretmen etkinliği, Öğrenci etkinliği ve Materyal sütunları. Beş aşama önceden doldurulmuştur: Isınma, Sunum / giriş, Rehberli uygulama, Bağımsız uygulama / üretim ve Kapanış ve kontrol.
  • Süre kontrolü: dakikaların toplamı otomatik hesaplanır ve planlanan sürenin yanında gösterilir.
  • Aşamaların altında: değerlendirme (kazanımları nasıl kontrol edeceğiniz), ödev, farklılaştırma (destek ve zenginleştirme) ve ders sonrası değerlendirme (ne işe yaradı, neyi değiştireceksiniz) alanları.

2. sayfa: “Haftalık plan”

Her hafta için bir satır olmak üzere on altı satır bir dönemi kapsar. Sütunlar şunlardır: Hafta, Tarihler, Konu, Kazanımlar, Materyal, Ödev ve Değerlendirme. Tek tek dersleri yazmadan önce kursun bütün akışını bu sayfada planlayın; böylece her dersin sıralamadaki yeri netleşir.

3. sayfa: “Nasıl kullanılır”

Her iki planlama sayfasının nasıl doldurulacağına dair kısa talimatlar. Şablonu meslektaşlarınızla paylaştığınızda ya da bir sınıfı yerinize derse girecek bir öğretmene devrettiğinizde işe yarar.

Ölçülebilir kazanımlar nasıl yazılır?

Bir kazanım, öğretmenin neyi anlatacağını değil, öğrencilerin ders sonunda neyi yapabileceğini tanımlar. Sınaması basittir: Bir öğrencinin bunu yaptığını görebilir veya duyabilir misiniz? Göremiyorsanız kazanım kontrol edilemeyecek kadar belirsizdir.

Gözlemlenebilir eylem fiilleri kullanın

“Anlar”, “bilir” ya da “hakkında bilgi edinir” gibi fiiller gözlemleyemeyeceğiniz bir şeyi anlatır. Bunların yerine görünür bir sonuca götüren fiiller kullanın: adlandırmak, betimlemek, karşılaştırmak, çözmek, açıklamak, yazmak veya sunmak gibi.

  • Zayıf: “Öğrenciler past simple'ı anlar.” Daha iyi: “Öğrenciler past simple kullanarak geçen hafta sonuyla ilgili beş soru sorup cevaplayabilir.”
  • Zayıf: “Öğrenciler kesirleri öğrenir.” Daha iyi: “Öğrenciler paydaları farklı iki kesri toplayabilir ve her adımı açıklayabilir.”
  • Zayıf: “Öğrenciler su döngüsünü bilir.” Daha iyi: “Öğrenciler su döngüsünün dört ana aşamasını çizip etiketleyebilir.”

Bloom taksonomisini kontrol listesi olarak kullanın

İlk kez 1956'da Benjamin Bloom ve çalışma arkadaşları tarafından yayımlanan Bloom taksonomisi, kazanımları sınıflandırmak için yaygın olarak bilinen bir çerçevedir. Lorin Anderson ve David Krathwohl'un 2001 tarihli revize sürümü, düşünme becerilerini hatırlama ve anlamadan başlayarak uygulama ve analiz etmeye, oradan da değerlendirme ve yaratmaya doğru sıralar. Tek bir derste her basamağa yer vermeniz gerekmez; ancak bütün kazanımlarınız hatırlamaya yönelikse öğrenciler öğrendiklerini uygulama fırsatını pek bulamaz.

Üç kazanım yeterlidir

Şablonda kazanımlar için bilinçli olarak üç satır var. Tek bir derste üçten fazla kazanımı öğretmek zor, kontrol etmek ise daha da zordur. Her kazanım için değerlendirme alanına, öğrencilerin ona ulaşıp ulaşmadığını nasıl göreceğinizi yazın; örneğin bir çıkış sorusuyla, kısa bir görevle ya da uygulama sırasında gözlemleyerek.

Beş aşamanın süresi nasıl planlanır?

Tipik bir planlama sorunu, dakikadan fazla materyal hazırlamaktır. Şablondaki beş aşama, zamanı bilinçli olarak bölmenize yardımcı olur. 60 dakikalık bir ders için şu aralıklar pratik bir başlangıç noktasıdır:

  • Isınma (yaklaşık 5 dakika): öğrencilerin zaten bildiklerini harekete geçirin, önceki dersi tekrar edin ya da konuya giriş yapan kısa bir soru sorun.
  • Sunum / giriş (10–15 dakika): yeni içeriği örneklerle, bir metinle, bir gösterimle ya da kısa bir videoyla tanıtın.
  • Rehberli uygulama (10–15 dakika): öğrenciler net bir yapı ve destekle alıştırma yapar; örneğin siz dolaşıp düzeltirken ikili kontrollü alıştırmalar.
  • Bağımsız uygulama / üretim (15–20 dakika): öğrenciler yeni içeriği bir görevde, bir tartışmada, bir yazma çalışmasında ya da çözülecek bir problemde daha serbest kullanır.
  • Kapanış ve kontrol (5–10 dakika): özetleyin, kazanımları kısa bir görev veya çıkış sorusuyla kontrol edin ve ödevi açıklayın.

Bu aralıklar kural değil, yol göstericidir. Zor bir kavramı tanıtan bir ders daha uzun bir giriş gerektirir; bir tekrar dersi ise girişin büyük kısmını atlayıp zamanı uygulamaya ayırabilir.

Süre kontrolünü kullanın

Dakikaları girdikten sonra hesaplanan toplamı başlıktaki planlanan süreyle karşılaştırın. Toplam daha yüksekse kısaltmayı dersin ortasında değil, dersten önce yapın. Toplam süreye tam olarak eşitse birkaç dakikalık bir pay bırakmayı düşünün: derse başlamak, etkinlikler arasında geçiş yapmak ve materyal dağıtmak genellikle planlanandan uzun sürer.

Neyi çıkaracağınıza ve neyi ekleyeceğinize önceden karar verin

Zaman yetmezse çıkarabileceğiniz bir etkinliği işaretleyin ve grup beklenenden hızlı ilerlerse diye bir zenginleştirme görevi hazır tutun. Her ikisi de farklılaştırma alanına yazılabilir.

Doldurulmuş bir örnek: 60 dakikalık bir dil dersi

Şablonun, yetişkin bir akşam grubu için A2 seviyesindeki varsayımsal bir Genel İngilizce dersinde nasıl görünebileceğine bakalım. Konu, past simple ile geçen hafta sonu hakkında konuşmak; planlanan süre 60 dakika. Üç kazanım şöyle:

  • Ders sonunda öğrenciler sık kullanılan on düzenli ve düzensiz fiilin past simple hâlini oluşturabilir.
  • Ders sonunda öğrenciler geçen hafta sonu hakkında soru sorup cevaplayabilir.
  • Ders sonunda öğrenciler kendi hafta sonları hakkında beş cümle yazabilir.
AşamaDakikaÖğretmen etkinliğiÖğrenci etkinliğiMateryal
Isınma5Hafta sonu etkinliklerine ait üç fotoğraf gösterir ve sorar: “What did you do on Saturday?”İkili gruplar hâlinde cevaplar, ardından bir cevabı tüm grupla paylaşırTahtada fotoğraflar
Sunum / giriş12Bir hafta sonunu anlatan kısa bir metni sesli okur, düzenli ve düzensiz geçmiş zaman biçimlerini vurgular ve kuralı tahtaya yazarMetindeki fiillerin altını çizer ve onları düzenli ve düzensiz olarak ayırırMetin çıktısı, tahta
Rehberli uygulama12İkili gruplar hâlinde yapılan boşluk doldurma ve soru alıştırmasını izler, sık yapılan hataları düzeltirBoşluk doldurmayı tamamlar, ardından kartlardaki ipuçlarıyla ikili gruplar hâlinde soru sorup cevaplarÇalışma kâğıdı, soru kartları
Bağımsız uygulama / üretim22Bir “find someone who” etkinliği, ardından kısa bir yazma görevi başlatır; sık yapılan hataları not ederSınıf arkadaşlarıyla hafta sonları hakkında röportaj yapar, ardından kendi hafta sonu hakkında beş cümle yazarEtkinlik kâğıdı, defterler
Kapanış ve kontrol7Sık yapılan hataları gözden geçirir, üç çıkış sorusu sorar ve ödevi açıklarÖrnek cümleleri düzeltir ve çıkış sorularını sözlü cevaplarTahta, ödev kâğıdı

Toplam 58 dakikadır; planlanan süre 60 dakika olduğu için geçişlere küçük bir pay kalır. Sayfanın geri kalanı şöyle olabilir:

  • Değerlendirme: çıkış soruları 1. ve 2. kazanımı, yazılan beş cümle 3. kazanımı kontrol eder.
  • Ödev: bir arkadaşa geçen hafta sonunu anlatan kısa bir mesaj.
  • Farklılaştırma: destek olarak geçmiş zaman biçimlerini içeren bir kelime bankası; zenginleştirme olarak hızlı öğrenciler geçmişteki unutulmaz bir hafta sonu hakkında yazar.
  • Ders sonrası değerlendirme: “Röportajlar planlanandan uzun sürdü ve iyi işledi. Bir dahaki sefere girişi on dakikaya indireceğim.”

Ders planını online derslere uyarlamak

Aynı yapı online derslerde de işe yarar, ancak bazı alanlar ek dikkat ister:

  • Materyaller ve bağlantılar: toplantı bağlantısını, paylaşılan belgeleri ve kullanacağınız online araçları ekleyin ve dersten önce test edin.
  • Daha kısa giriş: uzun süre dinlemek ekranda daha zordur; bu yüzden girişi araya bir soru veya görev koyarak kısa parçalara bölün.
  • Öğrenci etkinliği: öğrencilerin nasıl katılacağını planlayın; örneğin sohbet penceresindeki cevaplar, paylaşılan bir belge, bir anket ya da toplantı aracınız sunuyorsa ara odalar.
  • Isınma: hızlı bir ses ve ekran kontrolü ekleyin; erken gelenlere, diğerleri katılırken yapacakları bir şey verin.
  • B planı: bir bağlantı veya araç çalışmazsa ne yapacağınızı not edin; örneğin çalışma kâğıdını dosya olarak göndermek.
  • Geçişler: ekran paylaşımı, ara odalar ve ana oda arasında geçiş yapmak zaman alır; bunun için birkaç dakika fazladan planlayın.

Canlı online ders vermek hakkında daha fazlası için canlı online dersler rehberimize bakın.

Ders planlarını gruplar ve dönemler arasında yeniden kullanmak

İyi bir ders planı saklamaya değer. Tutarlı tek bir şablonla bir planı bir sonraki grupla yeniden kullanabilir ve her seferinde geliştirebilirsiniz.

  • Her ders için bir dosya kaydedin; tutarlı bir adla, örneğin “A2-aksam-ders-07-past-simple.xlsx”, ve her kurs için ayrı bir klasörde.
  • Ders sonrası değerlendirme alanını kullanın. Neyin işe yaradığını hâlâ hatırlarken, dersten hemen sonra iki satır yazın. Bir dahaki sefere bu notlardan başlayın.
  • Yeniden yazmak yerine uyarlayın. Yeni bir grup için başlığı güncelleyin, süreleri kontrol edin ve farklılaştırmayı ayarlayın. Kazanımlar ve aşamalar çoğu zaman aynı kalır.
  • Haftalık planı harita olarak kullanın. 16 haftalık sayfa her dersin nereye ait olduğunu gösterir; böylece yerinize derse giren bir öğretmen ya da yeni bir meslektaş öncesinde ve sonrasında neyin geldiğini görebilir.
  • Ekibinizde tek bir biçimde anlaşın. Tüm öğretmenler aynı şablonu kullandığında planları paylaşmak, gözden geçirmek ve devretmek kolaylaşır.

Ödevi planlamak işin yalnızca yarısıdır. Ödev takibi rehberimiz, ödevlerin nasıl toplanacağını, değerlendirileceğini ve takip edileceğini anlatır.

Zolinex planladığınız dersi işlemenize nasıl yardımcı olur?

Ders planı şablonu bir planlama aracıdır; kursun kendisi ise Zolinex'te yürür. Her kursta, dönem planınızdaki haftaları ve konuları yerleştirebileceğiniz bir müfredat oluşturucu bulunur. Çalışma kâğıtları ve ders notları kurs belgeleri olarak eklenebilir; yüklenen veya gömülen video dersler de aynı kursta yer alır, böylece öğrenciler materyalleri nerede bulacaklarını bilir. Planınızdaki ödev; yönergeleri, teslim tarihi ve en yüksek puanı olan bir ödeve dönüşür. Öğrenciler bunu online teslim eder, siz de yazılı geri bildirimle değerlendirirsiniz. Kısa sınavlar, ara sınavlar ve final sınavları aynı kursta oluşturulur. Zolinex kurulum gerektirmeden tarayıcıda çalışır ve ücretsiz bir plan sunar. Tüm özelliklere göz atın.

Tek bir dersle başlayın: üç kazanım yazın, beş aşamanın süresini planlayın ve dersten sonra değerlendirme alanını doldurun. Birkaç hafta sonra elinizde her yeni dönemin hazırlığını kolaylaştıran, denenmiş planlardan oluşan bir arşiv olur.

Sıkça sorulan sorular

Bir ders planında neler olmalı?

Eksiksiz bir ders planında temel bilgiler (kurs, grup, tarih, süre ve konu), iki veya üç ölçülebilir kazanım, materyaller, süreleri ile öğretmen ve öğrenci etkinlikleri belirtilmiş ders aşamaları, kazanımları nasıl kontrol edeceğiniz, ödev, farklılaştırma fikirleri ve dersten sonra kısa bir değerlendirme için alan bulunur. İyi bir şablon tüm bu alanları tek bir sayfada toplar.

Bir ders için kazanım nasıl yazılır?

Öğrencilerin ders sonunda neyi yapabileceğini, betimlemek, karşılaştırmak, çözmek veya yazmak gibi gözlemlenebilir bir eylem fiili ve ardından içerikle tanımlayın. Örneğin: öğrenciler past simple kullanarak geçen hafta sonuyla ilgili beş soru sorup cevaplayabilir. “Anlar” veya “bilir” gibi fiillerden kaçının, çünkü bunları doğrudan gözlemleyemezsiniz ve kontrol etmeleri zordur.

Dersin her aşaması ne kadar sürmeli?

Sabit bir kural yoktur. 60 dakikalık bir ders için pratik bir başlangıç noktası şöyledir: ısınmaya yaklaşık 5 dakika, sunuma 10 ila 15, rehberli uygulamaya 10 ila 15, bağımsız uygulamaya 15 ila 20, kapanış ve kontrole 5 ila 10 dakika. Süreleri konuya ve gruba göre ayarlayın ve geçişler için birkaç dakikalık pay bırakın.

Ders planı şablonunu Google E-Tablolar'da kullanabilir miyim?

Evet. Şablon, Microsoft Excel, Google E-Tablolar ve LibreOffice Calc'ta açılan standart bir .xlsx dosyasıdır. Google E-Tablolar'da kullanmak için dosyayı Google Drive'a yükleyin ve oradan açın. Boş bir kopyayı ana dosya olarak saklayın ve her ders için yeni bir kopya kaydedin; böylece planlarınızı zamanla yeniden kullanabilir ve geliştirebilirsiniz.

Ders planı ile dönem planı arasındaki fark nedir?

Ders planı tek bir dersi ayrıntılı olarak anlatır: kazanımlar, aşamalar, süreler, etkinlikler ve değerlendirme. Bazen ünitelendirilmiş plan olarak da adlandırılan dönem planı ise bütün bir kursa hafta hafta genel bakış sunar: konular, kazanımlar, materyaller, ödevler ve değerlendirme. Önce dönemi planlayın ki her dersin net bir yeri olsun; ardından tek tek dersler için ayrıntılı planlar yazın.

Zolinex Ekibi

Zolinex ekibi kurslar, akademiler ve eğitim merkezleri için bulut tabanlı yönetim yazılımı geliştirir. Rehberlerimiz kurumların kursları, öğrencileri ve tahsilatı günlük olarak nasıl yönettiğine dayanır.